Month: November 2025

අප ලෝකය දකින ආකාරය හැඩගැස්වීමේදී මාධ්‍ය බලවත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, එයට අපි ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය (Gender) තේරුම් ගන්නා ආකාරයද ඇතුළත් වේ.රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ චිත්‍රපටවල සිට ප්‍රවෘත්ති, වෙළඳ දැන්වීම් සහ සමාජ මාධ්‍ය දක්වා, පිරිමි හෝ ගැහැණු වීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න හෝ එම සාම්ප්‍රදායික භූමිකාවන්ගෙන් ඔබ්බට හඳුනා ගැනීම පිළිබඳ අපගේ අදහස්වලට මාධ්‍ය බලපෑම් කරයි. කෙසේ වෙතත්, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය බොහෝ විට අසාධාරණ සහ සීමිත ආකාරවලින් පෙන්වනු ලබන අතර එය පුද්ගලයන්ට සහ සමාජයට ප්‍රබල බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.

දිගු කලක් තිස්සේ මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ කාන්තාවන් සුන්දරත්වය, ප්‍රේමය හෝ ගෙදර දොරේ වැඩ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන භූමිකාවන්හි පෙන්වා ඇත. කාන්තා චරිත බොහෝ විට පිරිමින්ට වඩා අඩු බලගතු හෝ අඩු වැදගත්කමක් දරයි. මෙය මිනිසුන් විශ්වාස කරන්නේ කාන්තාවන් මෘදු, චිත්තවේගීය හෝ යැපෙන්නන් විය යුතු බවත් පිරිමින් ශක්තිමත්, නිර්භීත සහ නායකයින් බවත්ය. මෙම අදහස් සැමවිටම සත්‍ය නොවේ, නමුත් මාධ්‍ය බොහෝ විට ඒවා පුනරාවර්තනය කරයි. මෙය ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබඳ ඒකාකෘතියක් (Stereotype) ලෙස හැඳින්වේ. මාධ්‍ය කාන්තාවන් මව්වරුන්, පෙම්වතුන් හෝ වින්දිතයින් ලෙස සහ පිරිමින් වීරයන්, සටන්කරුවන් හෝ ලොක්කන් ලෙස පමණක් පෙන්වන විට, එය පැරණි අදහස් ජීවමාන කර ප්‍රගතිය නතර කරයි.

තවත් ගැටළුවක් වන්නේ සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී පුරුෂ භූමිකාවන් අනුගමනය නොකරන පුද්ගලයින් අප දකින්නේ කෙතරම් අල්ප වශයෙනි. උදාහරණයක් ලෙස, සංක්‍රාන්ති ලිංගික (Transgender) සහ ද්විමය නොවන (Homo Sexual) පුද්ගලයින් බොහෝ විට නොසලකා හරිනු ලැබේ හෝ සෘණාත්මක ආකාරයකින් පෙන්වනු ලැබේ. ඔවුන් විහිළු, අපරාධකරුවන් හෝ ව්‍යාකූල ලෙස පෙන්විය හැකි අතර, එය සැබෑ ජීවිතයේ වෙනස්කම් කිරීමට හේතු විය හැක. මෙම අසාධාරණ පින්තූර අන් අය ඔවුන්ට සලකන ආකාරය සහ ඔවුන් තමන් ගැන හැඟෙන ආකාරය වේදනා සහ මානසික පීඩනයක් වේදනා සහ මානසික පීඩනයක් ගෙන් දෙයක් විය හැකිය. මාධ්‍ය මෙම කණ්ඩායම් කරුණාවන්ත හා ගෞරවනීය ආකාරයකින් නියෝජනය කිරීමට අපොහොසත් වූ විට, එය වරදවා වටහා ගැනීම සහ වෛරය වැඩි කරයි.

සමාජ මාධ්‍ය විසින් මිනිසුන්ට තමන් වෙනුවෙන් කතා කළ හැකි නව අවකාශයන් නිර්මාණය කර ඇත. දැන්, වැඩි හඬවල් ඇසෙන අතර, මිනිසුන්ට සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබඳ රූපවලට අභියෝග කළ හැකිය. ක්‍රියාකාරීන් සහ නිර්මාණකරුවන් සැබෑ කථා, නව අනන්‍යතා සහ ශක්තිමත් කාන්තා නායිකාවන් පෙන්වීමට Instagram, TikTok සහ YouTube වැනි වේදිකා භාවිතා කරයි. මෙය බොහෝ දෙනෙකුට දැක ඇති සහ තේරුම් ගත් බවක් දැනීමට උපකාරී වී ඇත. එය මහජන මතය වෙනස් කිරීමට සහ සමාන සැලකිලි සඳහා තල්ලු කිරීමට ද උපකාරී වේ. අසාධාරණ මාධ්‍යවලට හඬ නඟා වෙනසක් ඉල්ලා සිටීමෙන් සමාජ මාධ්‍ය මිනිසුන්ට ඉක්මනින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ඉඩ සලසයි.

දේවල් දියුණු වෙමින් පැවතුනද, තවමත් බොහෝ දුර යා යුතුව තිබේ. බොහෝ වෙළඳ දැන්වීම් තවමත් කාන්තාවන් වස්තූන් ලෙස පෙන්වයි හෝ කුසලතා වලට වඩා අලංකාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. ප්‍රවෘත්ති කථා බොහෝ විට කාන්තා නායකයින් පිරිමි නායකයින්ට වඩා වෙනස් ලෙස සලකයි, ඔවුන්ගේ වැඩවලට වඩා ඔවුන්ගේ ඇඳුම් ගැන කතා කරයි. සංගීත වීඩියෝ සහ චිත්‍රපට තවමත් පිරිමින්ගේ ඇස සතුටු කරන ආකාරයෙන් කාන්තාවන් පෙන්වන අතර, මෙය ගැටලුව දිගටම කරගෙන යයි. මාධ්‍ය හැඟීම් සැඟවීමට හෝ සෑම විටම “දැඩි” ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ඔවුන්ට බලපෑම් කරන විට පිරිමින් ද පීඩාවට පත්වේ. මෙම යථාර්ථවාදී නොවන අපේක්ෂාවන් සෑම කෙනෙකුටම හානිකර ය.

මාධ්‍ය සියලු ලිංගභේද සාධාරණ, ගෞරවනීය සහ සමාන ආකාරයකින් පෙන්වීම වැදගත් වේ. දරුවන් සහ තරුණයින් තමන් නරඹන දෙයින් බොහෝ දේ ඉගෙන ගනී. ඔවුන් මාධ්‍ය තුළ වඩාත් ශක්තිමත් කාන්තාවන්, කරුණාවන්ත පිරිමින් සහ විවිධ ලිංගභේද අනන්‍යතා දුටුවහොත්, ඔවුන් වඩාත් විවෘත මනසකින් වැඩෙනු ඇත. මෙය වඩාත් සමාන හා සාධාරණ සමාජයකට මඟ පාදනු ඇත. දරුවන්ට තමන් දකින මාධ්‍ය ගැන විවේචනාත්මකව සිතීමට උපකාර කිරීමේදී පාසල් සහ දෙමාපියන් ද විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.

අවසාන වශයෙන් කිව හැක්කේ මාධ්‍යයට විශාල බලයක් ඇත – බලය සමඟ වගකීම පැමිණේ. ලේඛකයින්, අධ්‍යක්ෂවරුන්, මාධ්‍යවේදීන් සහ බලපෑම් කරන්නන් ඔවුන් බෙදා ගන්නා රූප සහ කථා ගැන හොඳින් සිතා බැලිය යුතුය. සියලුම ලිංගභේදවල සැබෑ සහ ගෞරවනීය පින්තූර පෙන්වීමෙන්, සෑම කෙනෙකුටම තමන් කවුදැයි නිදහසේ සිටින ලෝකයක් ගොඩනැගීමට මාධ්‍යයට උදව් කළ හැකිය. නියෝජනය වැදගත් වන අතර සාධාරණ මාධ්‍යයට සැමට ගෞරවය, සමානාත්මතාවය සහ අවබෝධයෙන් පිරුණු අනාගතයකට දොර විවර කළ හැකිය.

පවිත්‍රා රණතුංග

ගුරු ගෝල බැඳීම යනු හුදු විෂය දැනුම හුවමාරුවකට පමණක් සීමා වූවක් නොවේ. එය මානව සබඳතා අතර ඇති පූජනීයම බැඳීමක් වන අතර, එහි හරය වී ඇත්තේ ගුරුවරයා තම ගෝලයන් කෙරෙහි දක්වන අසීමිත ආදරය, කරුණාව සහ කැපවීමයි. ගෝලයන්ට ආදරය කිරීම යනු ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපනයට පමණක් නොව, සමස්ත ජීවිතයටම ආලෝකයක් ලබා දීමකි.

දරුවෙකුගේ ජීවිතයේ පළමු ගුරුවරුන් වන්නේ දෙමාපියන්ය. එහෙත්, ලෝකය අවබෝධ කර ගැනීමටත්, සමාජයේ යහපත් පුරවැසියෙකු වීමටත් අවශ්‍ය දැනුම, කුසලතා සහ ආකල්ප ලබා දෙන්නේ ගුරුවරයා විසිනි. එම නිසා, ගුරුවරයා බොහෝ විට ‘දෙවන මව්පියන්‘ ලෙස හැඳින්වේ. මේ බැඳීමේ පදනම වන්නේ ආදරය සහ විශ්වාසයයි. ගුරුවරයා ගෝලයන්ට දක්වන ආදරය, ඔවුන්ව ආරක්ෂිත, උණුසුම් සහ ධනාත්මක ඉගෙනුම් පරිසරයක් තුළ තබයි. ගුරුවරයා තම දරුවන් මෙන් ශිෂ්‍යයන් රැකබලා ගන්නා විට, ඔවුන් බියෙන් තොරව තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමටත්, ප්‍රශ්න ඇසීමටත්, අභියෝග භාර ගැනීමටත් පෙලඹෙති.

සමහර විට ගෝලයන්ට ආදරය යනු ඔවුන්ගේ වැරදිවලට සමාව දීම පමණක් නොවේ. සැබෑ ආදරය යනු ඔවුන්ට නිවැරදි මාවත පෙන්වීමයි. ආදරණීය ගුරුවරයෙකු කිසිවිටෙකත් දරුවන් දඬුවම් කිරීමෙන් පමණක් හික්මවන්නේ නැත. ඔවුන් දරුවාගේ වැරැද්දට හේතුව තේරුම් ගෙන, සංවේදීව කතා කර, නිවැරදි මාර්ගය පෙන්වා දෙයි. ගුරුවරයාගේ ආදරය නිසාම, ශිෂ්‍යයා තමන් නිවැරදි විය යුතු බව තේරුම් ගෙන, ස්වයං විනයක් ඇති කර ගැනීමට පෙලඹේ.

සෑම දරුවෙකු තුළම සුවිශේෂී දක්ෂතාවක් ඇත. ආදරණීය ගුරුවරයෙකුට කළ හැකි වැදගත්ම දේ වන්නේ, එක් එක් ගෝලයාගේ අනන්‍යතාවය හඳුනාගෙන, ඔවුන්ගේ හැකියාවන්ට ගරු කිරීමයි. සමහරු විෂය දැනුමෙන් දක්ෂ විය හැකි අතර, තවත් සමහරු කලාවෙන්, ක්‍රීඩාවෙන් හෝ නිර්මාණශීලීත්වයෙන් දක්ෂතා දක්වනු ඇත. ගුරුවරයාගේ ආදරය සහ දිරිගැන්වීම, මෙම දක්ෂතා ඔප්නංවා ගැනීමට අවශ්‍ය ආත්ම විශ්වාසය ඔවුන්ට ලබා දෙයි. ශිෂ්‍යයෙකු තුළ තමාගේ හැකියාවන් පිළිබඳව විශ්වාසයක් ඇති කිරීම, ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ සාර්ථකත්වයට මග පාදයි.

ගෝලයන්ට ආදරයෙන් කටයුතු කිරීම යනු රටක අනාගතයට කරන උතුම් ආයෝජනයකි. ගුරුවරයා දෙන ආදරය සහ මඟ පෙන්වීම නිසා ගුණවත්, බුද්ධිමත් හා සමාජයට වැඩදායී පුද්ගලයන් බිහි වේ. මේ නිසා ගුරුවරයාගේ බලපෑම පන්ති කාමරයට පමණක් සීමා නොවේ; එය මුළු සමාජය පුරාම විහිදේ. ගුරුවරයෙකුගෙන් ලබන ආදරය ජීවිත කාලය පුරාම ගෝලයාට රැකවරණයකි.
ගෝලයන්ට ආදරය කිරීම ගුරුවෘත්තියේ පරම පූජනීය වගකීමයි. එය හුදු උපදේශනයකට එහා ගිය, හදවතින්ම ගලා එන බැඳීමකි. මෙම ආදරය තුළින්, ගුරුවරයා තම ගෝලයන්ගේ ජීවිත ආලෝකවත් කරන අතර, ලෝකය යහපත් තැනක් බවට පත් කිරීමට මඟ පෙන්වයි. ගෝලයන්ට ආදරය කරන ගුරුවරයා සැබවින්ම දෙවියන් හා සමාන වන්නේ එබැවිනි.

පියුමි නෙළුමිකා
ශ්‍රි ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය

සැබෑ දියුණුවේ රහස – අන්‍යයන් පරදවා නොව, තමා දිනා ගැනීමයි….

​ලෝකය දිනෙන් දින තරඟකාරී වෙන බව ඇත්ත. අපේ අරමුණු කරා යන ගමනේදී, අපට විවිධ බාධක සහ අභියෝගවලට මුහුණ දීමට සිදු වෙනවා. නමුත්, සැබෑ දියුණුව සහ ස්ථාවර සාර්ථකත්වය තියෙන්නේ අනුන්ගේ ගමන අඩාල කරලා අපේ ගමන යෑමේ නෙවෙයි. “අනුන්ට වලවල් නොකපා තමන් ගොඩ එන්න” කියන මේ සරල කියමන තුළ ගැබ්ව ඇත්තේ පුද්ගල සහ සමාජ සංවර්ධනය සඳහා වූ ගැඹුරු දර්ශනයක්.

​1. වලවල් කැපීමෙන් සිදුවන්නේ කුමක්ද?


​අප අන්‍යයෙකුගේ සාර්ථකත්වය ඊර්ෂ්‍යාවෙන් හෝ තරඟයෙන් දැක, ඔවුන්ව පහතට ඇද දැමීමට උත්සාහ කරන විට, අපේ ශක්තියත් කාලයත් නිකරුණේ අපතේ යනවා.
​වෙහෙස දෙගුණ වීම: අනුන්ගේ දියුණුව වැළැක්වීම සඳහා අප දරන වෙහෙස, අපේම දියුණුව වෙනුවෙන් යෙදවීමට තිබූ ශක්තියයි. එමඟින් අපේ ගමන දෙගුණයක් දුෂ්කර වෙනවා.
​සෘණාත්මක මානසිකත්වය: නිතරම අන් අය දෙස බලා ඊර්ෂ්‍යාවෙන් ක්‍රියා කිරීමෙන්, අපේ මානසිකත්වය සෘණාත්මක වෙනවා. සතුට, තෘප්තිය සහ නිර්මාණශීලීත්වය වෙනුවට හදවතේ ඉතිරි වන්නේ වෛරය සහ කලකිරීම පමණයි.
​සමාජ විශ්වාසය බිඳ වැටීම: තවත් කෙනෙකුට හානි කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් අවට සමාජයේ අප කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය බිඳී යනවා. දිගුකාලීන සාර්ථකත්වයට අත්‍යවශ්‍ය වන සහයෝගය සහ සම්බන්ධතා අපට අහිමි වෙනවා.

​2. තමන්ගේ සාර්ථකත්වය තහවුරු කරගන්නා මඟ

​අනුන්ට වළ කැපීමෙන් ලැබෙන තාවකාලික සතුට වෙනුවට, අපේ ශක්තිය යෙදවිය යුත්තේ වඩාත් ඵලදායී ක්‍රියාවලියක් සඳහායි:
​තමාගේ අභියෝග ජය ගැනීම: අපේ අවධානය යොමු කළ යුත්තේ අන් අය දෙස නොව, තමාගේ දුර්වලතා සහ තමාට ඇති බාධක දෙසටයි. අපේ දැනුම, කුසලතා සහ හැකියාවන් වැඩි දියුණු කර ගන්නේ කෙසේදැයි සැලසුම් කරන්න.
​අන්‍යයන් සමඟ සහයෝගීතාව: සාර්ථක පුද්ගලයෙක් තම ගමන පහසු කර ගැනීමට අන් අයගේ සහයෝගය ලබා ගන්නා අතර, තමාට හැකියාවක් ඇති විට අනුන්ට ද උපකාර කරනවා. එකට එකතු වී වැඩ කිරීම තුළින් කිසිදා තනිව ළඟා විය නොහැකි ඉලක්ක කරා අපට යා හැකියි.
​ධනාත්මක දැක්ම: අන් අය දියුණු වන ආකාරය දකින්නේ තරඟකරුවන් ලෙස නොව, අපටත් ආදර්ශයට ගත හැකි ප්‍රබෝධමත් සාර්ථකත්වයන් ලෙසයි. ඔවුන්ගෙන් ඉගෙන ගෙන, ඔවුන්ව අභිබවා යාමට නිරෝගී මානසිකත්වයකින් ක්‍රියා කරන්න.
​නිර්මාණාත්මක විසඳුම්: ගැටලුවක් ආ විට අනුන්ට දොස් කීම වෙනුවට හෝ ඔවුන්ව පහතට දැමීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට, එම ගැටලුවට විසඳුම් සෙවීමට ඔබගේ නිර්මාණශීලිත්වය යොදවන්න.

​ 3. අත්තිවාරම ශක්තිමත් කරමු

​සැබෑ දියුණුව කියන්නේ, කඳු මුදුනට තනිවම නැගීමක් නෙවෙයි. එය, ශක්තිමත් පදනමක් ගොඩනඟා, ස්ථාවරව ඉහළට යෑමකි. අන් අය සමඟ සටන් කරමින් ගොඩනඟන සාර්ථකත්වය වැලි පවුරක් වැනිය. නමුත්, අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ සහයෝගය මත පදනම් වූ සාර්ථකත්වය යනු ස්ථාවර අත්තිවාරමක් මත ගොඩනැඟූ මන්දිරයකි.
​අපේ ගමනේදී, අපිට අවශ්‍ය වෙන්නේ අන්‍යයන් පරාජය කිරීම නොවෙයි. අපිට අවශ්‍ය වන්නේ තවත් හොඳ, දියුණු ලෝකයක්. ඒ සඳහා, අද දින සිට අනුන්ට වලවල් කැපීම වෙනුවට, අපේම පාරවල් පුළුල් කර, අනෙක් අයටත් ඒ ගමනට ආරාධනා කරමු!
​
සටහන
නවොද්‍යා දෙව්මිණි ආරියවංශ.

රැයක් හෝ පැයක්

~ නොබිඳෙන පතිකුලයේ අරුමැසි හාස්කම ~

"ධම්ම ජාගොඩ රංග ශිල්ප ශාලිකාවේ" රංගවේදය හදාරා ඉන් නොනැවතී

ඉන්දියාවේ මුම්බායි හී “National Institute of Film Television & Theatre” හී ද

තවදුරටත් රංගවේදය හදාරන ලාල් වීරසිංහ ලාංකේය සිනමා කර්මාන්තයේ

රංගනවේදියෙකු ලෙස අත්පොත් තබන්නේ වර්ෂ 1991 දී රිදී තිරය

ආලෝකමත් කෙරූ "වැඩ බැරිනම් වැඩක් න" සිනමාපටයේ යොවුන්

රංගනවේදියෙකු ලෙසයි.

වර්ථමානය වන විට වෘත්තීය භාවයෙන් රූපලාවණ්‍ය ශිල්පියෙකු වන ඔහු

මෙරට ටෙලිනාට්‍යය මෙන්ම සිනමා කර්මාන්තයන් තුළත් රංගවේදියෙකු,

අදියුරුවරයෙකු, නිෂ්පාදකයෙකු හා තිර රචකයෙකු යන භූමිකාවන් ද

ඉටුකොට, සාඩම්භර ලෙසින් ඉන්දීය සිනමාපට කිහිපයක් වෙනුවෙන් ද සිය

රංගන ධායකත්වය ප්‍රදානය කොට තිබීම සුවිශේෂී කරුණකි.

වර්ෂ 2015 දී රට වටා සිනමාහල්හී තිරගත කෙරුණු "සිංග මචං චාලි" යන

සිය කුළුඳුල් වෘතාන්ත සිනමාපටයෙන් අනතුරුව සිය දෙවන වෘතාන්ත

සිනමාපටය වන "රැයක් හෝ පැයක්" ද ලෝ වාසී මිලියන සංඛ්‍යාත

සිනමාලෝලීන්ගේ නෙත් සිත් කුල්මත් කරවන නියාවෙන් ඔහු විසින් නුදුරේදීම

මුදාහරින්නට සැරසෙන වග ඉමහත් සතුටෙන් කියා සිටින්නට කැමැත්තෙමි.

දකින්නෙකුට ඊර්ෂ්‍යා සිතෙන පරිද්දෙන් සන්තුෂ් සිය ප්‍රිය බිරිය අපර්ණා හා

සිය එකම දියණිය සමඟින් කුඨුම්භය පුරා මන්දහාසය පතුරවයි. එනමුත්

ඔවුන් සිහිනෙන්වත් නොපැතූ විරූ විලසින් එයින් මදහස අතුරුදන් වන්නේ

සන්තුෂ් රහසේ අනියම් සම්බන්ධයක් පවත්වන බව අපර්ණා පසක් කොටගත්

නිමේෂයේය.

නොබෝ කල් නොගොස් සන්තුෂ් විශ්‍රාමික යුධ හමුදා නිළදාරියෙකු සමඟින්

ආරවුලක් ද ඇතිකරගනී. එයින් වික්ෂිප්ත භාවයට පත්වන අපර්ණාගේ මනසේ

අඳුරු කම්පනයන් දෝංකාර දෙන්නට පටන්ගන්නේ සිය එකම දියණිය ද

හිටිහැටියේ අතුරුදන් වද්දීය. ඉක්බිති අපර්ණා බිරියක විලසින් හා මවක

විලසින් කොතනකදී කෙලෙසින් තීන්දු තීරණ ගනීවිද? ඇගේ තීන්දු තීරණ

හමුවේ සන්තුෂ් කොතනදී කෙලෙසින් තීන්දු තීරණ ගනීවිද? ඔවුන්ගේ තීන්දු

තීරණ හමුවේ දියණියගේ ඉරණම කෙලෙසින් විසඳෙයිද…?

ප්‍රේක්ෂකාගාරයේ අසුන්ගත් සිනමා රසකාමී සබුද්දික රසික සිත් තුළ කුතුහලය

නොපිරිහෙලා උපදවමින් විටින්විට පැනනගිනා මෙම උභතෝකෝටික

ප්‍රශ්ණාර්ථයට ශ්‍රව්‍ය – දෘශ්‍ය මාධ්‍යයෙන් රිදී තිරය මත පිළිතුරු ප්‍රක්ශේපනය

කරමින් සිතුවම් පටය ඉදිරියට ධාවනය වේ.

දිවිහිමියෙන් පතිවත රකිනා කුලවත් කාන්තාවක් සතු විමසිලිමත් භාවය,

සුපරික්ෂාව, ඉවසීම, දරාගැනීම හා එඩිතරකම යන ධණාත්මක ගුණාංගයන්

සිය ලබැඳියන් අනතුරු කලාපයෙන් මුදාගැනීමට සවිමත් තෝතැන්නක් වන

අයුරු හුවාදැක්වීම තිර රචකයාගේ මෙන්ම අදියුරුවරයාගේ ද නිර්මාණ වෑයම

වන්නට ඇතැයි සිතමි.

උක්ත වායාමය පරිපූර්ණ අයුරින් සඵල වන්නට යථාර්ථවාදී රඟ

සොභාවක් තිරය මතට ගෙනහැරපෑමට සමත් වැඩිහිටි හා

ළමා රූපණ වේදීන් සමුදායක් තිර රචනය වටා ඒකරාශි

කරගැනීමට අදියුරුවරුන් යුගලය භාග්‍ය සම්පන්න වී ඇති

බැව් නොවලහා කිවයුතුය.

ප්‍රදාන රංගන ධායකත්වය

ලාල් වීරසිංහ

චන්න පෙරේරා

දිල්රුක්ශි වීරප්පෙරුම

කුමාර ජයකාන්ත

රජිත හිරාන්

නොෂින් ද සිල්වා

රුද්‍රා

අතිරේඛ රංගන ධායකත්වය

සංජනා නයිඳු

යෝගී රාම්

රාජිත මෙල්ඩර්

අමිල හේරත්

චතුරිකා ආරියවංශ

උදාරි නදීශානි

ලියනා මෙල්ඩර්

නිශාල කේ. නිශ්ශංක

යූසුෆ් මොහොමඩ්

මිෂාල් පෙරේරා

කාංචනා පීරිස්

මිලින්ද පෙරේරා

ඔසදි කුමා කුරුකුලසූරිය

ආලෝකා ධනංජනී

චමෝද් ලක්ෂාන්

තිර රචකයාගේ තියුණු පෑන් පහරේ නිර්මිත අරුත රිදී

තිරය මතතේජාන්විතව රූප මාධ්‍යයෙන් ගෙත්තම් කරවීමේ

අදියුරුවරයාගේ මුඛ්‍ය කාර්‍යභාරය ප්‍රශස්ථව ඉටුකළ හැක්කේ කලා

අධ්‍යක්ෂකවරුන්, කැමරා ශිල්පීන්, වේශ නිරූපණ ශිල්පීන් හා

සංස්කාරකවරුන් යන සිව් වැදෑරුම් නිර්මාණවේදීන් ද ඊට අමතරව

තාක්ෂණික දැනුමින් අනූන කාර්මික ශිල්පීන් ද ස්වකීය

මෙහෙය සකසුරුවම්ව අනූපමේයව ඉටුකරලන්නේ නම් පමණි.

නිෂ්පාදන කාර්‍ය මණ්ඩලය

අධ්‍යක්ෂණය | ලාල් වීරසිංහ

නිෂ්පාදනය | ධනුෂි ප්‍රේමරත්න

කතාව හා තිර රචනය | ආර්. කුලන්දායි යේෂු

කැමරා අධ්‍යක්ෂණය | තංගයියා මඩසාමි

සටන් අධ්‍යක්ෂණය | එස්. ආර්. මුරුගන්, ශේන් ආර්‍යන්

කලා අධ්‍යක්ෂණය | එම්. සෙල්වරාජ්, නාලක කුරුප්පුආරච්චි

අංග රචනය | රාමු

5.1 ශබ්ද මිශ්‍රණය | කාවින්ද රංගන

කොන්ඩා මෝස්තර | කුමුදු ළමාහේවා

නිෂ්පාදන සම්බන්ධීකරණය | නිමල් වික්‍රමසිංහ

නැටුම් අධ්‍යක්ෂණය | රේඛා ඇන්ජලීනා, පී. එම්. නන්ද කුමාර

පසුබිම් සංගීතය | සජිත් ඇන්ඩර්සන්, සම්පත් ප්‍රනාන්දු

ගීත රචනය | සුනිල් ධර්මසිරි, හර්ෂ උඩකන්ද

ගීත ගායනය | නොයෙල් රාජ්, චම්පා කල්හාරි, දිනූෂ දිසානායක, ශෂිකා

මධුශානි

විධායක නිෂ්පාදනය | මංජුලා ද සිල්වා, නිශාන්ත ප්‍රදීප්

නිෂ්චල ඡායාරූප | ප්‍රවීන් කුමාර

සංස්කරණය | එල්. යූ. කේ. ඩොෂ්

නිෂ්පාදන කළමනාකරණය | මහේෂ් වනිගසූරිය, චන්ද්‍ර සේකරන්

සහය අධ්‍යක්ෂණය | චාමර බලංගොඩ, සාදුනි ජයපත්මා සුභ්‍රමනි

තාක්ෂණික සම්බන්ධීකාරක | බුද්ධික මංගල

ලාල් වීරසිංහගේ දෙවන සිනමා සම්ප්‍රාප්තියට ආශිර්වාදයක් වන

මැයින් චිත්‍රපට ශාලාවන් වෙතටම සිය ළබැඳියන් සමඟම

ගොස් අරුමැසි සිනමා ආශ්වාදයක් විඳගන්නට ස්වදේශීය සිනමාලෝලී

න් හට ලෙන්ගතු සිත් පෙරදැරිව ඇරයුම් කර සිටින්නේ මතු ශ්‍රී

ලාංකේය සිනමාවලෝකනයේ ප්‍රභාෂ්වරය නෙතු ගැටෙන්නට හද

පුරාවට පතමිනි.

සැකසුම

හිරාන් ගමගේ

එංගලන්තයේ පදිංචි ශ්‍රී ලාංකිකයන් සඳහා Inheritance Tax (IHT) පෙර සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම – දෙවන සාකච්චාව

එංගලන්තයේ  හි පදිංචි ශ්‍රී ලාංකිකයන් බොහෝ විට සිතන්නේ, Inheritance Tax (IHT) ඔවුන්ට බලපාන්නේ නැහැ කියලා. ශ්‍රී ලංකාවේ IHT නොතිබීම හේතුවෙන් මෙම අදහස ඇති වුවත්, UK හිදී IHT ඔබේ UK-based assets පමණක් නොව, සමහර අවස්ථා වල worldwide assets සඳහාත් බලපා හැක.

පසුගිය ලිපියෙන්, අපි IHT යනු කුමක්ද, එය කොහොම ක්‍රියා කරන්නේද, estate value එක ගණනය කරන ආකාරය, gifts, trusts, reliefs සහ IHT ගෙවීමේ ක්‍රම පිළිබඳ පැහැදිලි කළෙමු. මේ ලිපියෙන්, UK හි පදිංචි ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට IHT සඳහා ඉදිරියට සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම සහ early planning අවශ්‍යතාවය විස්තර කරනු ඇත.

1. Domicile Rules – UK-හිපදිංචිශ්‍රී ලාංකිකයන්

2017–2025 නීති අනුව, ඔබ UK හි tax years 20 අතර 15 වසරක් පදිංචිවී ඇත්නම්, ඔබ UK domiciled (deemed domicile) ලෙස සැලකේ. එවිට worldwide assets: Sri Lanka property සහ සියලු overseas holdings, estate valuation එකට ඇතුළත් වේ.

Domiciled නොවන අය සඳහා, UK-based assets විතරක් IHT යටතේ ගෙවිය යුතුය. ඒ නිසා UK හි දිගු කාලීන ජීවත් වන ශ්‍රී ලාංකිකයන් තම domicile status හොඳින් තේරුම් ගෙන, professional advice ලබා ගත යුතුය.

2. IHT සැලසුම්කිරීමේවැදගත්කම 

Seven-Year Rule

Gifts (තෑගි), estate එකෙන් පිටවන්නේ මරණයට පෙර අවසන් 7 වසරක පසු පමණි. පසු වයසේදී assets පවරනවා නම්, 7-year rule යටතේ IHT යටත් වීමේ අවදානම ඇත.

Wills සහ Trusts

නිසි will එකක් නොමැතිනම්, UK හි intestacy rules ක්‍රියාත්මක වේ. එය ශ්‍රී ලාංකික පවුල් වල සාම්ප්‍රදායික උරුම බෙදාහැරීමේ ආකල්ප සපුරාලිය නොහැකි විය හැක. උදාහරණයක් ලෙස, පවුලේ නිවස හෝ වෙනත් දේපල අනාගත පරපුරට සාමකාමීව පවරා ගැනීම අවශ්‍ය වුවත්, intestacy rules යටතේ එය සැලසුම් මගින් නොව, නීතිමය ආකාරයෙන් බෙදා හැරේ.

Record Keeping

HMRC පසුකාලීනව 20 වසරක gifts ලේඛන විමසිය හැක. ආරම්භයේ සිටම සරල, පැහැදිලි record-keeping කිරීම, disputes අවදානම අඩු කරයි.

Life Insurance

Whole-of-life insurance trust තුළ ලියා තිබේ නම්, IHT ගෙවීමට assets විකුණා නොමැතිව tax cover කළ හැක. මෙය family financial security සහ estate preservation සඳහා ඉතා වැදගත් වේ.

Reliefs (BPR / APR)

Business Property Relief (BPR) සහ Agricultural Relief (APR) වල උපරිම වාසිය ලබා ගැනීමට, qualifying assets නිසි ආකාරයෙන් structure කර, මරණයට පෙර අවම වසර 2ක් තබා ගැනීම අවශ්‍ය වේ. Proper planning මඟින් reliefs වල උපරිම වාසිය ලබා ගත හැක.

3. පවුල්සහ සාම්ප්‍රදායික අදහස්

ශ්‍රී ලාංකිකයන් බොහෝවිට පවුලේ දේපල, අනාගත පරපුරට රැක ගැනීමට කැමතියි. නමුත් නිසි සැලසුම් නොමැති නම්:

• දරුවන්ට පවුලේ නිවස විකුණා IHT ගෙවීමට සිදු වෙයි .
• Surviving spouse  ආර්ථික අභියෝගයකට ලක් විය හැක.
• උරුමකරුවන් අතර ගැටුම් සහ විවාද ඇති විය හැක, පවුලේ සාමය කඩාවැටේ.

නමුත් නිසි සැලසුම් කර තිබේ නම්:

• දේපල අනාගත පරපුරට ගැටලුකාරකමකින් තොරව බෙදා හැරිය හැක.
• Inheritance Tax වගකීම අඩු කරගත හැක.
• පවුලේ සම්පත් සහ ධනය දරුවන් සහ පැරපුරේ දරුවන් (grandchildren) සඳහා සුරක්ෂිතව රැකිය හැක, පවුලේ උරුමය (family legacy) ආරක්ෂා කරයි.

4. Common Myths

• “£325,000 අඩු estate නම් IHT බදු නොයෙදේ” → නිවසේ වටිනාකම වැඩිවීම සහ pensions එකතු වීමෙන්, estate එක tax-free threshold ඉක්මවිය හැක.
• “ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති දේපළ IHT යටතේ සැලකෙන්නේ නැහැ” → ඔබ deemed domicile නම්, Sri Lanka සහ overseas ඇති සියලු assets estate valuation එකට ඇතුළත් වේ.
•   “Gifts දුන්නොත් බදු වලින් නිදහස් විය හැක” → PETs 7-year rule යටතේ, gift එක මරණයට පෙර අවසන් 7 වසර ඇතුළත සිදු වූ නම් IHT යටතේ ගණනය කෙරේ; reservation of benefit gifts estate එකට add කර ගණනය වේ.
• “IHT only affects rich” → UK හි property price inflation නිසා, මධ්‍යම පන්තියේ families හි estates ද IHT threshold ඉක්මවීමට පුළුවන්. උදාහරණයක් ලෙස, £525,000 estateක් තියෙන family එකකට £80,000 IHT liability ඇති විය හැක.
• “Trusts සියල්ල විසඳයි” → Trusts වල 10-yearly periodic charges සහ වෙනත් නීතිමය රීති ඇත; නිසි professional උපදෙස් අත්‍යවශ්‍යය.

5. Practical Planning Tips

• Will සකස් කරන්න – පවුල් අතර ගැටලු වැලැක්වීමට සහ probate ක්‍රියාවලිය සරල කිරීමට.
•  Gift allowances use කරන්න – £3k annual, £250 small gifts, wedding gifts properly plan කරන්න. 
•  PETs early plan කරන්න – 7-year rule යටතේ gifts structured කරන්න  
•   Estate records update කරන්න – property valuations, bank statements, jewellery appraisals, share certificates, gift records maintain කරන්න.
•  Charity donations consider කරන්න – net estate 10%+ charities donate කලොත් IHT rate 36% දක්වා reduce වේ.  
•  BPR / APR සුදුසුකම් පරීක්ෂා කරන්න – පවුල් ව්‍යාපාර හෝ ගොවිපල හිමියන් නිසි සැලසුම් සකස් කරන්න.
• Life insurance trust තුළ සලකා බලන්න – payout estate එකට count නොවී බදු ආරක්ෂාව ලබා ගත හැක.
•  Professional උපදෙස් ලබා ගන්න – solicitors, financial advisers, විශේෂයෙන් සංකීර්ණ estate සඳහා.
•    නවතම නීති පිළිබඳ යාවත්කාලීන වන්න – 2027 සිට pensions ගණනය, 2025+ දී long-term residency / domicile rules වෙනස්කම්.

6. Planning Timeline

• 40 වන වියේදී: Gifts (තෑගි) සහ long-term planning පිළිබඳව සලකා බලන්න.
• 50 වන වියේදී: Wills සහ trusts review කර, අවශ්‍ය සංශෝධන කරන්න.
• 60 වන සහ ඊට පසුව: Life insurance සැලසුම් කරන්න, spouse ආරක්ෂා කර, grandchildren සඳහා අනාගත සැලසුම් සකස් කරන්න.

Inheritance Tax (IHT) සැලසුම් කිරීම යනු, පවුලේ ආර්ථික ආරක්ෂාව සහ දේපල අනාගත පරපුරට නිසි ලෙස පැවරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ක්‍රියාවලියකි.

නිසි සැලසුම් සහ professional උපදෙස් ලබාගැනීමෙන්, ඔබේ දේපල අනාගත පරපුරට ගැටලුකාරකමකින් තොරව බෙදාහැරිය හැකි අතර, IHT වගකීම් අඩු කර, පවුලේ උරුමය (family legacy) ආරක්ෂා කළ හැක. Estate planning මඟින් පවුලේ සාමය රැක ගත හැකි අතර, financial uncertainty අවම කර, ආර්ථික ආරක්ෂාව සහ continuity එකක් පවත්වා ගත හැක. එමනිසා, UK හි පදිංචි ශ්‍රී ලාංකිකයන් IHT සම්බන්ධ සැලසුම් දැන්ම ආරම්භ කළ යුතුය.