Solo Travel Riverston

ඉදිරියට ඇදෙන ලංගම අලුත් බස් රථයේ ඉදිරිපස වමි පැත්තේ ඇති තනි ආසනයේ ඉදගෙන මම බලන් හිටියෙ මගේ ඉදිරියෙන් පෙණෙන මාර්ගය දිහා. මීදුම මැදින් ඇදි යන බස් රථය පදවාගෙන යන්නේ මම යැයි විටෙක මට හිතුනා…

ඝන මිදුමින් වැසුණු තාර පාර දිගේ තද කොළ පැහැති වටපිටාවක් පසු කරගෙන ඉදිරියට ඇදෙන බස් රථයෙ විටෙක පාරට නැමි ඇති හීනි අතු ඉදිරිපස විදුරුවෙි වදිනවා… ඉදිරිපස සිටින මගේ හිස ඉබෙිම පහත් වෙන්නේ එ තරමට මම මෙි පසු කර යන මාර්ගයට සමවැදිලා සිටිය නිසා…..

මාතලේ අඹ ගහා බස් නැවුතුමෙන් පාන්දර 5.45ට යන ලංගම බස් රථය රත්තොට, රිවස්ටන් හරහා මහියංගනය බලා පිටත් උවෙි වෙනදා මෙන්ම තමන්ගේ රාජකාරි දවස ආරමිභ කරමින්. ඉතිං මම මෙවර මෙි බස් රථයෙන් තනියම සොදුරු පාරාදිසයක් මැදින් ගමනේ යන්නේ හිතම ආස කරන සුන්දරත්වයක් හොයාගෙන…. රිවස්ටන් කුඩා කාලයේ පටන් කීප වතාවක් එහි ගියත් මං හරි ආසයි එ පරිසරයට එ සීතලට.. එ නිසාමයි මෙි වසරේ පළමු සංචාරය විදිහට මම රිවස්ටන් තොරාගත්තේ..

   මෙි ජිවිතේ හරි සුන්දරයි කියලා හදවතට දැනෙන්න තනිව මෙි වගේ ගමනක් එන්නම ඔින…. මෙි කොළපාටත් මිදුමත් හිතට අරන් එන හැඟිම වචනයෙන් කියා විස්තර කල නොහැකි තරමි….. රිවස්ටන් කියන්නේ ජෛව විවිධත්වය වගේම ⁣එකම කලාපයක දේශගුණික වෙනස්විමි කිපයක් විදින්න පුළුවන් අපුරු සුන්දර පාරාදිසයක්.. මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයෙ පිහිටා ඇති මෙි අපුරු සුන්දර කදු මුදුණ මුහුදු මටිටමෙි සිට උස මිටර් 1265කින් යුක්තයි . ඉතාමත් සංචාරක ආකර්ෂණීය ප්‍රදෙශයක්..

රිවස්ටන් වලට එන්න පුලවන් මාර්ග කිහිපයක්ම තියෙනවා මාතලේ නගරයෙන් පිටත්ව නාඋල, ඇළහැර හරහා ලග්ගල පල්ලේගම (86 km),

මාතලේ නගරයෙන් පිටත්ව රත්තොට රිවස්ටන් හරහා ලග්ගල පල්ලේම (45km),

දඹුල්ල නගරයෙන් පිටත්ව බකමූන හරහා ලග්ගල පල්ලේගම (52km),

රිවස්ටන් කියන්නේ බලන්න තියන දේට වඩා විදින්න තියන පරිසරයක්.. මෙවර මගෙ ගමනේ ගමනාන්තය විදිහට මම තොරාගත්තෙ පිටවල පතන වගේම බඹරකිරිඇල්ල.. පොදු ප්‍රවාහනයෙන් යන නිසා මට රිවස්ටන් වල බලන්න තියන සේර ඇල්ල මගහැරෙනවා..

ඈත සිට බලන විට මිට මෙලවු අතක ඇගිලි ආකාරයට කදුවැටි ශිකර පහක් පෙනෙන නිසා ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින් මෙි කදු පන්ති ‘නකල්ස්’ ලෙස හදුන්වලා තියනවා…. එ වගේම තමයි නිතරම මීදුම අධික නිසා ‘දුමිබර’ කදුවැටිය ලෙසත්, පැරැණ්නන් විසින් ‘බටදඬු කන්ද’ ලෙසත් හදුන්වලා තියනවා..

රිවස්ටන් වඩාත් ජනප්‍රිය සුළං කපොල්ල නිසා… බටඅඬුව සුළං කපොල්ල කියලත් හැදින්වෙනවා… රාවණ යුගය දක්වා දිව යන බවයි පැවසෙන්නේ… රිවස්ටන් වලට මම එන විටත් හාත්පසම ඝන මීදුමෙන් මුළු පරිසරයම වසාගෙන.. කිප වතාවක්ම මම රිවස්ටන් සුළං කපොල්ල වෙත පැමිණ තිබුණ නිසා අධික මීදුමත් වැඩි නිසා මම එතනින් නොබැස පිටවල පතනට යන්න තීරණය කලා.. මොකද මම මිට පෙර එහි ගොස් නැති නිසා ලොකු ආසාවක් තිබුණා මට පුංචි ලෝකාන්තය දකින්න…

රිවස්ටන් ටවර් එකට යන මාර්ගය වැටි ඇති ප්‍රධාන පාර අසල සිට පිටවල පතනට දුර කිලොමිටර් 6යි…..  පිටවල පතන හෙවත් දික් පතන අසලින් මම බසයෙන් බසින විට වෙලාව උදේ 7.20යි.. ඉතිං මට වෙලාව නමි ඔිනැවටත් වැඩියි මෙි භූමියේ ඇවිද සුන්දරත්වය විදින්න.. උදැසන නිසා පතනටම මම විතරයි.. එකත් මාරම අත්දැකීමක්.. මීදුම පිරි ගිය සුන්දර පාරාදිසයක එකම මිනිස් පුලුට මම විතරයි කියලා දැනෙද්දි හිතට දැනෙන හැගීම නමි වචනයෙන් විස්තර කල නොහැකියි… බයක් නමි දැණුනේම නැ මට.. ඉතිං උදේම මම ඇවිද ගියා හෙක්ටර් දහයක් පුරා පැතිර ඇති පතන දිගේ වැටි ඇති අඩි පාරේ පුංචි ලෝකාන්තය ⁣හොයාගෙන.. මගේ තනියට බලු යාළුවො දෙන්නෙකුත් එකතු උනා ගමනට… පතනට පෙනෙන මානිගලත් තුන්හිස්ගලත් විටින් විට ඝන මීදුමින් වැසි යන්නේ මගෙ දැස් එ චමත්කාර දර්ශනයට වශි වෙද්දි..

මුහුදු මටිටමෙි සිට උස මටර් 800ක් වෙන මෙි පතනේ මිටර් 750ක දුරක් පුංචි ලොකාන්තයට පා ගමනින් යන්න ඔින.. ඉතිං මම තනිව ඇවිද ගියා… මට දැණුන හැගීම කියා නිම කල නොහැකි තරම්… සීතල වැඩි කරමින් පොද වැස්සක් ඇද හැලුනා පුංචි ලොකාන්තය අසලට පා ගමනින් පැමිණෙන මොහොතේ… එ වර්ෂාවට තෙමුණත් ගානක් නැ වගේ මට..

මෙි පරිසරයට ආවෙිනිකවු සත්වයෙක් වන ‘රළු ගල් පර මැඩියාව නමි දැකගන්න ලැබුණේ නැ… එත් ලස්සන අමුතු කටුස්සෙක් මගේ කැමරා ඇසට හසුකරගන්න හැකි උනා…. වටැස්ස, කඳුලැස්ස, නිල්මොනරැස්ස , පතන් අල ආවෙිනික ශාක නමි දැකගත හැකියි..

වර්ෂාවත් මීදුමත් නිසා මම නැවත පැමිණියා ටිකටි කවුන්ටරය පැත්තට. එ එන විට නමි තවත් සංචාරකයන් පිරිසක් පැමිණ තිබුණා. ටිකටි කවුන්ටරය විවෘත කර තිබු නිසා ටිකටි එකක් අරගෙනම කුසගින්න දැඩිව දැණුන නිසා එ අසලම ඇති පුංචි කඩෙන් රොටි දෙකක් එක්ක ප්ලෙන්ටියක් බඩට දාගෙනම මම නැවතත් පතන දිගේ පුංචි ලොකාන්තය පැත්තට ඇවිද ගියා.. මාතලෙන් උදේ 7.55ට හෙටිටිපොලට පිටත්වු තැපැල් බස් රථය නැවත පතන අසලට පැමිණෙන වෙලාව හවස 2.30 පමණ වන නිසා මට වෙිලාව නමි ඔිනවටත් වඩා වැඩියි..

ෆොරස්ටි එකේ ටිකටි කඩන තැන ඉන්න මහත්මයා වගේම නවරත්න මාමාවත් එ මොහොතේ එහි සිටි පොලිසියෙ මහත්මයාවත් මතක් කල යුතුමයි.. විශේෂයෙන් නවරත්න මාමාව.. මෙි පතන ගැන රිවස්ටන් ගැන, රිවස්ටන් අවට ඇති ඇටන්වල ගම ගැන , මානිගල ගැන වගේම වල්පොල ගම ගැන බොහො විස්තර මට දැනගන්න ලැබුණා එ මාමාගෙන්..

මීදුමෙන් වැසි තිබුණු පුංචි ලෝකාන්තයෙ ගල් කුලක ඉදගෙන මම පැය ගාණක් නිදහසේ බලා සිටියා ලෝකාන්තය පහල දැකගන්න ආසාවෙන්…. ටිකෙන් ටික දහවල උදා වෙද්දි මීදුම මැකි ගොසින් අවට පැහැදිලි වෙන්න ගත්තේ මගේ හිතේ සතුට දෙගුණ තෙගුණ කරවමින්… ඉතිං මට මම බලාපොරොත්තුවු දර්ශනය දැකගන්න ලැබුණා.. වටෙි ඇති කදු මොනවාදැයි මම දන්නේ නැති උනත් ඇතින් පෙණෙන මොරගහාකන්ද ජලාශය නමි මට හදුනාගන්න අපහසු උනේ නෑ….

රිවස්ටන් වගේම පිටවල පතන කියන්නේ විදින්න තියන පරිසරයක්….. විටින් විට වෙනස් වෙන දෙශගුණයත් එක්ක හිත නිවනවා.. බොහො වොලවක් එහි රැදි සිටි මම නැවත පහලට පැමිණ කෞතුකාගාරයත් නරඹා හෙටිටිපොල සිට මාතලේ බලා යන බස් රථයට ගොඩ උනේ නැවත බඹරකිරිඇල්ල අසල බසින්න බලාගෙන…

සීතල දේශගුණයත් සමග ගතට දැනෙන සැහැල්ලුව නමි වචන වලින් විස්තර කරලා නිම කරන්න බැ. ජිවිතේ එකම එක දවසක් හරි රිවස්ටන් ගිහින් බලන්න එ පරිසරය එක්ක කතා කරන්න . ජිවත් වෙනවා කියලා සිතෙවි. එ විශ්මිත සොබාදහමෙි නිර්මාණය කොයිතරමි නැරඹුවත් එපා නොවෙන තරමි..

කනගාටුවෙන් උනත් දෙයක් සදහන් කල යුතුයි…. සමහර රිවස්ටන් යන අය තමන් ඉවතලන කුණු කසල මෙි නොයිදුල් පරිසරයට මුදා හරිනවා, ප්ලාස්ටික් පොලිතින් වගේම බියර් ටින්… තමන් රැගෙන යන සියළු දැ නැවත රැගෙන එන්න තරමි හොද මිනිසෙක් වෙන්න කියලා මම සංචාරකයන්ගෙන් ඉල්ලනවා..

මෙි පරිසරය විදින්න නමි යන්න මද්‍යසාරයෙන් තොරව …. ඒතකොට තමයි එ ගමනට වටිනා කමක් ලැබෙන්නේ. අරන් යන සියළුදේ නැවත රැගෙන ඒන්න… මතුපරපුරටත් මෙම සුන්දර පරිසරය දැකිමට ඉතිරි කරන්න…විශෙෂයෙන් තමන්ගේ ආරක්ෂාව ගැන නමි සැළකිලිමත් වෙන්න…. රිවස්ටන් කියන්නේ ඔිනම අයෙකුට බියක් නැතිව තනිව සංචාරය කලහැකි තැනක් උනත් තමන්ගේ ආරක්ෂාව තමන්ම තමයි…

නිසංසලා රණසිංහ

දෙහෙනකන්ද මුක්කුවත්ත හරහා අවාරේ සමනොළ සිරිපා

        සමහර කදු තියනවා එ කදු එක්ක අපේ ජිවිත වලට තියෙන්නේ ආත්මීය බැදිමක්…. කොයිතරමි ගියත් කොයිතරමි ගමන අසීරු උවත් ආයෙ එන්නේ නැ කියලා හිතුනත් එ ආත්මීය බැදීම ආයෙ ආයෙත් අපිව එ කන්දටම ඇදබැද ගන්නවා…. එ තරමි එ කන්ද අපේ හුස්ම වගේ , අපේ හදවත වගේ….

මගේ ජිවිතේ කවදාවත් ගෙවුණු එක තත්පරයක්වත් අමතක නොවන ට්‍රාසය පිරි ගිය ගමණක් ගැන අපි මැගසින් ඔස්සේ ඔයාලට අද මං අරන් එනවා….. ජිවිතේ පළවෙනි වතාවට මහා රෑ කැලයක් මැදින් ගමන් කල චාරිකාවක්… එ තමයි ශ්‍රිපාදයට යන්න තියන දුරම අමාරුම මාර්ගය ගැන… මෙි මාර්ගය ගැන මගේ ඔළුවට දැමිමෙි අශේන්  මුහුණු පොතින් මට මුණගැසුණු තවත් ආත්මීය මිත්‍රයෙක්…

සමන්දෙවිහාමුදුරුවනේගෙ පිහිටයි ආරක්ෂාවයි කියලා අපි දහා දෙනෙක් ගමන ගියෙ දින ගණනක් පේ වෙලා… සමන්දෙවිහාමුදුරුවනේගෙ අඬවිය , හාස්කමි පිරි අසිරිමත් භුමියක් , පාරාදිසයක්.. ඉතිං මෙි පාරාදීසයට යන්න මම මාතලෙන් පිටත් උනේ 2022/11/20 රෑ හතට. මාතලේන් මං කොළඹට ලගා වෙද්දි රාත්‍රි 11. 30, ඉතිං අපේ නඩෙි පිරිස දහා දෙනයි…. එ දහාදෙනාම එකම පලාතක අය නෙවෙයි.. එ නිසා කටිටියම වෙලාවක් වෙන්කරගෙන රත්නපුර නගරයට පාන්දරම එකතු උනා…. අපි හතර දෙනෙක් කොළඹින් පාන්දර 1.40ට පිටත් උනේ රත්නපුර හරහා මොණරාගල යන බස් රථයකින්. රත්නපුරෙට එද්දි පාන්දර 4.45යි.

රත්නපුරෙන් උදැසනම 6.20 තියන දෙහෙනකන්ද බස් රථයෙන් ගමන ආරම්භ කලේ සමන්දෙවිහාමුදුරුවන් සිහිකරගෙනමයි…. පාරාදිසයක් වගේ ලස්සන වටපිටාවක් පහු කරගෙන අපි ගමන ආරම්භ කලේ සුන්දර පරිසරය විදගෙන…. සිසිලස වගේම පිරිසිදු හුස්මක් ගන්න මෙි වගේ පැත්තකට යන්නම ඔින. ඇත්තටම ජිවිතය තියෙන්නේ එ වගේ තැන්වල…..

ඉතිං මුලින්ම මං මෙි ගැන කියන්න ඔින, ශ්‍රිපාද වන්දනාවෙි යන්න දෙහෙනකන්ද මුක්කුවත්ත කියන මෙි මාවත මුලින්ම හොයාගෙන තියෙන්නේ 1933දි. ඉතිං එ පාර හොයාගෙන තියෙන්නේ වෙඩික්කාර කන්කනමිගේ ඩිංගිරි කියලා තරුණයෙක් බවයි මට එ ගැන විස්තර හොයන් යද්දි දැනගන්න ලැබුණේ.. ඔහුත් එක්ක තව පස්දෙනෙක් මෙි ගමන ගිහින් තියනවා…

අපි දහාදෙනාම මෙි පාරේ යන පළමු වතාව. මගේ නමි පළවෙනි කදු නැග්ම… ශ්‍රිපාද මාර්ගය ආරම්භ වෙන දෙහෙනකන්ද තේවත්ත අසලින් අපි ගමන ආරමිභ කරලා කුඩා බුදුමැදුර ලගට ඇවිත් එතනින් පහලට ඇවිදගෙන යද්දි හමුවෙන බන්ටි එකෙන් අපි කීපදෙනෙක් උදැසනින්ම නාගත්තා…. සීතල පිරිසිදු වතුර , මුළු ඇගපතම හිරිවැටෙන තරමි එ සිතල වතුරට බැස්සාම වෙලාව ගතවෙනවා දැනෙන්නේ නැ. අපි කණ්ඩායම එතනින් නැවත පිටත් උනේ 11.15ට විතර… කැලේට ඇතුල් වෙද්දි කරන්න ඔින වතාවත් සිදුකලා අපේ නඩෙි චතුර මල්ලි…

හිතුවාට වඩා ගමන දුෂ්කරයි….. ඇත්තම කියනවා නමි හිතාගන්න බැරි තරමි මට මෙි ගමන දරාගන්නම අපහසු උනා මග දුරක් ඇවිදගෙන යද්දි…. අංශක අසුවක විතර බැවුමක් කිලොමිටර් 23ක් පමණ පැය 19ක් එක දිගට කන්දක් තරනය කරනවා කියන එක මං වගේ කෙනෙක්ට ලෙසි නැ…. යමි යමි අවස්ථාවන් වල හිතට නොදැණුනාම නොවෙයි මට මේ ගමන අවසන් කරන්න පුළුවන් වෙයිදැයි කියන සිතුවිල්ල.. එත් මගේ මිත්‍රයන් කිසිදු වෙලාවක මාව තනි නොකර මාව දරාගෙන මාවත් එක්කන් ඉහලට ආවෙි මගේ බැගය පවා ඔවුන් අරගෙන.. චානක, පැතුමි , සඳරු ,අංජලි මං ලගින්ම හිටියේ මගේ හිතටත් ශක්තියක් ගෙන දෙන ගමන්…

මාර්ගය අති දුෂ්කරයි… මහා විසාල ගස් හරහට වැටි දිරා ගොසින්… එ ගස් කොටන් මතට අඩිය තැබිම අනතුරුදායකයි… හිත බොහො සෙයින් බියට පත් කල දෙයක් මට සිදු උනා…. මාර්ගය සොයන් අපේ නඬයේ අනෙක් පිරිස පසු පස අපි ඇවිද ගියේ හුවක දුරක් තබාගෙන.. දැඩි මහන්සියත් සමග එක් තැනකදි කොටයක් මතට මා තැබු අඩිය කොටෙත් කඩාගෙන ගියේ මගේ වමි කකුල සමිපුර්ණ ගල් දෙකක් අතර සිර වෙද්දි…. එ මොහොතේ හිතට දැණුන බිය මෙතෙකයි කියා නිම කරන්න බෑ… මට මතක් උනේ මගේ මිතුරන් පමණයි… වාසනාවකට කකුල සිරිමක්වත් නොමැතිව මට ඉක්මනින් උඩට ගන්න හැකිවුනා.. මාත් සමග එ මොහොතේ සිටියෙ මගේ හිතට ධෛර්යය දෙමින් සඳරු මල්ලි පමණක් උවත් එ මොහොතේ පටන් අපේ නඩෙි පිරිසට අමතරව කවරෙක් හො අපේ පසු පස එන බව මට දැණුනේ හිතට තරමක සැණසිමක් එක්කමයි….

මෙි සමන්දෙවිහාමුදුරුවනේගෙ අඬවිය… උන්වහන්සේගේ භුමියට ඇතුල් වෙන කාටත් අනතුරක් සිදුවෙන්න නොදෙන බව බෞද්ධ අපි හොදාකාරවම දන්නා දෙයක්…. දන්නා විදිහට මෙි මාර්ගයේ බොහො දුරට ගමන් කරන්නේ කදු තරණය කරන තරුණයන් පමණයි…. ඉද හිට කාන්තාවන් ගියත් රැයක් එළිය වැටෙන තුරු එක දිගට ගමන් කල කිසිවෙක් පිළිබදව මෙි වන තෙක් අසා නොමැති තරමි…

මෙි යන ගමන අතරතුර නොයෙක් ශාක වර්ග වගේම අලංකාර මල් දැකගන්න පුළුවන්… හැබැයි එ වගේම අවදානයෙන් යන්න ඔින කරන තවත් කාරනයක් තමයි කුඩැල්ලො….. එ අය එන්නේ අපිව හොයාගෙන.. කන්ද ඉහළට නැග යද්දි මහා විසාල ගස් අහස උසට නැගී සිටින්නේ යොදයො වගේ.. පොළොව මටිටමෙි ඇති මහා විසාල ගස් වලට වඩා උසින් වැඩි මෙවැනි කදු වල ගස් උසින් බොහො සෙයින් වැඩියි….

විටෙක දුෂ්කර නැග්මක් තවත් විටක දුෂ්කර බැස්මක් එ වගේම ඇවිද යා හැකි ලෙස පහසු තැන්නක් විටින් විට හමු වෙනවා…. ගල් ගොඩැලි මතින් වගේම හරහා වැටි ඇති ගස් කදන් මතින් රිංගා යන්නට ඇති මාර්ගයක්…. එ විතරක් නෙවයි දිවි වාසුරුත් යන මග ඇත්තේ හරියට අපිට අනතුරු අගවන්න වගේ… අපි මෙි යන්නේ අවාරේ.. අවාරේ කෙසේ වෙතත් වාරේවත් මෙි මාර්ගයේ නමි කිසිවෙක් නිතර යන මඟක් නෙවෙයි…. තව මෙි ගුප්ත පරිසරයේ මද අදුරත් සමග ගල් ගුහා හමුවෙනවා අපිට…. එ වගේම කෙනෙක්ට බඩගාගෙන ගිය හැකි උමගක් දැකගන්න හැකියාව ලැබුණේ අහමිබෙන් වගේ… තව දුරක් ඇවිද යන විට එ පරිසරයට සුදුසු ලෙස කටාරම් කොටා ඇති ගල් ලෙනක් හමු වෙනවා අතරමග… ගමනේ පිටුපසින්ම පැමිණි මමත් සඳරු මල්ලිත් එ වෙතට යද්දි අපිව බලාපොරොත්තුවෙන් තවත් කිපදෙනෙක් එහි රැදි සිටියේ ඔවුන්ගේ විඩාව නිවා ගන්න ගෙනා කුඩා ආහාරද බුක්තිවිදින ගමන්….

මද වීවෙිකයක් ගත් අපි නැවතත් ගුහාව අසලින් වැටි ඇති වමි පසින් ඇති මාර්ගයෙන් හැරි ඉහලට නගින්න ආයෙත් පටන් ගත්තේ වෙලාවවත් මට නමි බලන්න මතකයට නොපැමිණි මොහොතක බව කිව යුතුයි… මට අවශ්‍ය උනේ තැනිතලා භූමියක් දැගන්න පමණක් උවත් ඉන් එහාටත් හමුවුවෙි නගින්න අපහසුම තවත් මාර්ගයක්.. ගස් වල මුල් වල එල්ලි තවත් විටක මගේ පා දිගු නොමැති නිසා දනහිස් වලින් දනාගෙන මෙි යන ගමනට මට වචනයෙන් පමණක් නොවෙයි ක්‍රියාවෙනුත් මට සහයවු ආදරණිය මිතුරන් මෙි මොහොතේ මං ගොඩක් ආදරයෙන් මතක් කරනවා… යම් විට මට එවැනි මිතුරන් මා සමග නොසිටියේ නමි මෙි ගමන දින ගණනක් මට ගෙවා දමන්න සිදුවෙනවා නොවනුමානයි….

කුඩා දිය කඩිති පහල තැනින් තැන තිබුනත් එතනින් ඉදිරියට කිලොමිටර් ගණනාවක් යන තෙක් දිය පාරක් නමි අපට හමුවුවෙි නැ… එත් එක් ස්ථානයක පිපාසය නිවා ගන්න ජමිබොල ගසක් අපිට හමුවුවා, සමන් දෙවියන් විසින් මෙි මාර්ගයේ පැමිණෙන උන්වහන්සේගේ බැතිමතුන්ට පිපාසය නිවා ගන්න ලබාදි ඇති බවක් තමයි මගේ නමි විස්වාසය… කුඩා ගල් ලෙනක් ඉදිරිපිට ඇති කදන් දෙකක් සහිත මෙි ජමිබොල ගස පමණයි මෙි අති දුෂ්කර කැලයේ මා දුටු එකම පළතුරු ගස.. ගස් නඟින්න හැකියාව ඇතත් මගේ මිත්‍රයන්ට විඩාව වැඩි නිසා නැඟ ගත නොහැකියි… එ නිසාම එක් ජමිබොල ගෙඩියක් කඩාගෙන එ අසල මද වෙලාවක් අපි ගිමන් හැරියේ ගල් ලෙන ගැනද විපරමි කරන ගමන්මයි…. ගල් ලෙනේ ඉහලින් ඝණ බදාමයක් දැකගත හැකියි.. මෙි කැලයේ හමු වෙන මෙවැනි ගුහා වල යමි විටක අතීතයේ රහතන්වහන්සෙලා වැඩ සිටින්නට ඇති බවයි මට නමි සිතෙන්නේ.. මෙවැනි ගල් ගුහා මෙි කැලයේ තව කොයිතරමි ඇතිදැයි සිතාගත නොහැකියි… ජමිබොල ගස අසලින් අපි විඩා නිවාගෙන ඉදිරියට ගමන් කලේ මාර්ගය තවත් එන්න එන්නම දුෂ්කර වෙද්දි… එ තරමට අපහසු මාර්ගයක්, 

තවත් බොහො දුරක් අසීරු ගමනක ගිය අපට හමුවුවෙි  අමිබලමක් තිබු බවට සාදක දැකගන්න පුළුවන් කුඩා වපසරියක්… සොමරත්න අමිබලම තිබු ස්ථානය එය වන්නට පුළුවන්…  පාදම සහිත කුඩා භූමියත් පසු කරගෙන මද දුරක් ගිය විට මුණගැසෙන්නේ භාතිය ⁣නමි දොලයි….. බොඩි දොල ලෙසට බොඩි එකක් ගසා තිබුණත් මෙය භාතිය දොල ලෙසටයි හදුන්වන්නේ… අපි එහි යන විටත් මද අදුර හතරවටින් ගලා එන්න පටන්ගෙන… ඉහල සිට දින ගණනක් පහලට බසින තිදෙනෙක් එහිදි අපිට මුණගැසුණේ ඔවුන් භාතිය දොල අසල කුඩාරමි ගසා රැය පහන් කරන්න සුදාණමි වෙද්දි… නමුත් අපි මෙි ගමන දිගටම යන්න පැමිණි පිරිසක්…. මෙි දෙත් කියන්නම අවශ්‍යයි මෙි මාර්ගයේ සිරිපා වන්දනාවෙි යනවා නමි කුඩාරමි ගසා නවාතැන් ගන්න බලාගෙනම ගමන පටන්ගන්න…

බඩගින්නක් මට නමි මගේ අහලකවත් නැති තරමි දැස් වල තිබුණේ කදුළු කැට විතරයි… මොහොතකට නොවෙයි සිය දහස් වාරයක් භාතිය දොල අසලින් ඉදිරියට ඇදෙන විට මට සිතුනේ අපට හමුවු අය සමග එහි සිටින්නටමයි… නමුත් මගේ පිරිස මට ඔවුන් මගහැර යා නොහැකියි…. භාතිය දොල පසු කරගෙන ඉදිරියට ඇවිද යද්දි නමි තෙරුමි ගියේ මෙි මාර්ගය නමි තවත් එන්න එන්නම දුෂ්කර වැඩි බවක් පමණයි ඉදිරියෙන් පිය නඟින කෙනාව නොපෙනෙන තරමට කැලේ, ඉහලින් වියන් බැදි විශාල ගස් වගේම පහලින් තවත් ඝණට වැවි ඇති පදුරු වන් ගස් මැදින් තවත් ඉදිරියට ගියේ සමන්දෙවිහාමුදුරුවන් සිතින් සිහිකරගෙනයි..

ඉන්පසු අපට හමුවුවෙි නාය ගිය තැනක්… අපි එ අසලට පැමිණෙන විටත් හවස පහ පසුවි ගිහින්… ඉහල සිට ගස් වැල් උදුරාගෙන නාය ගොස් ඇති සැටි දුටු මගේ හිතට දැනුනේ බියක්…. එය දුටු විටයි මෙි වන මැද නවතින්න සිතු අදහස මගෙන් ගිලිහි ගියේ…. අඳුර ගලාගෙන එන්නේ ඉතාමත් ඉක්මනින්….

තරමක පහසු මාර්ගයක් ඉන්පසු අපට හමුවුවෙි… ගමන් විස්තර දැන සිටි ලෙසට මිලගට හමුවෙන සුන්දර දිය ඇල්ලේ ගොසා හඬට සවන් යොමු කරගෙන තවත් කිලොමිටර් තුනක් හො හතරක් අපි අදුර මැදින් ඇවිද ගියේ විදුලිපන්දමි එළියෙන්… රාත්‍රිය උදාවෙලා.. මෙි මාර්ගයේ රැයක් පහන් නොකර රාත්‍රිය පුරාවට ඇවිද යන පළමු කණ්ඩායම අප විය හැකියි… මිට ප්‍රථම එසේ ගමන් කල කිසිවෙක් පිළිබදව අනාවරණයක් නමි නෑ….. කෙසේ නමුත් අපට මිලගට නමි හමුවුවෙි දල බැවුමක්… හිතට සහනයක් දැනුනා ඇතින් ඇසෙන ඝොසාවට….. දිය ඇල්ලේ හඬ.. දැසට දැක ගත හැකිවුවෙි ගස් කොළන් අතරින් තරු කැට පිරි අහසත් විදුලි පන්දමි එලිය වැටෙන ඉදිරියත් පමණයි..

මැණික් ගඟ , පැරඩයිස් ඇල්ල , ගම්මුන්ට අනුව මහවැලි ගඟ, හරියටම නම මොකක්දැයි නොදන්න දිය ඇල්ල අසලට පැමිණෙන විට රාත්‍රි 8ත් පසුවෙලා… අපි කීපදෙනා එහි යන විටත් අපේ අනෙක් පිරිස ගල් තලාවෙි අපි එනතුරු සීතලේ ගුලිවි නිදාගෙන සිටින අයුරු දුටු විට නමි මගේ හිතත් සසල උනා. එ තමයි අපේ අය , අපේම මිත්‍රත්වය…  එම ස්ථානයෙ මදක් ගිමන් හැරියේ අපේ පිරිසේ කීපදෙනෙක්ගේ සුන්දර ගී හඬෙන් සිත සුවපත් කරද්දි.. රාත්‍රි 11.30ට පමණ තමයි අපි ඇල්ල ලගින් ඉහලට නැවත ගමන ආරම්භ කලේ..  ඇල්ල ලග ඉදන් තවත් කිලොමිටර් 5 පමණ දුරක් රත්නපුර පාර හමුවීමට ගමන් කිරීමට අපට මෙි රාත්‍රියෙ සිදුවෙනවා….

ආයෙත් තිබුණේ අසීරුම නැග්මක් වගේම තරමක තැන්නක්… කෙසේ හො අපේ උත්සාහය ඉර උදාවට ප්‍රථම උඩ මළුවට යා ගන්නයි… හිමිදිරි පාන්ද 5.15 පමණ වෙද්දි අපි රත්නපුර පාරට ලගා උනේ ගමනේදි විදි වෙිදනාවන් සියල්ල සමනොළ කන්දෙන් හමා එන සිසිල් සුලගට ගසාගෙන යද්දි… ඇත්තෙන්ම පැය දහානමයකට අදික කාලයක් එක දිගට පැමිණි ගමනේ ගමනාන්තය දුටු විට හිතට දැනෙන හැගීම මෙතෙකයි කියන්න බෑ…. එ හැගීම මගෙන් පිට උනේ කදු කැට වලින්…

අවදානමි ගමණක්… විශේෂයෙන් රාත්‍රි කාලයේ… කැලැ සතුන් සිටින කැලයක…. දුටුවෙි දිවි වාසුරු පමණයි… නමුත් මෙි හාස්කමක් පිරි භුමියේ අත්විදි අත්දැකීමි නමි බොහොමයි…. එ ගැන මතකෙට පැමිණෙන විටත් හිතට දැනෙන හැගීම විස්තර කරන්න අපහසුයි…. අහලා ඇතිනේ සමන්දෙවිහාමුදුරුවනේගෙ අඩවියට එන බැතිමතුන්ව උන්වහන්සේ ආරක්ෂා කරන බව..

     මාත් එක්ක මෙි ගමන ගියේ අංජලි , චානක , අශේන්, පැතුමි, අයේෂ් , සඳරු , චතුර, මිලින්ද , සුපුන් යන අපි දහාදෙනා, කටුක උවත් සුන්දර ගමණක් එසේ නිමා කලා අපි… මෙි දේ මම මෙහි සටහන් කල යුතුමයි… මෙි මිත්‍රයන් මම හදුනාගත්තේ ෆේස්බුක් එකෙන්.. ඉතිං මං දකින විදිහට ෆේස්බුක් කියන්නේ මිත්‍රත්වය වැඩිපුරම තියන තැනක්… එවගේම කියන්නම ඔින දෙයක් තමයි දෙහෙනකන්ද මුක්කුවත්ත පාරෙන් අසනීප තියන අය යන්න එපා.. එ වගේම එ යන පරිසරය සුරකින්න.. රැගෙන යන කිසිම දෙයක් එහි දමා නමි එන්න එපා.. තමන්ගේ කුණු තමන් ලගම තියාගන්න.. රකින්න පරිසරය… සමනොළ අඩවිය සංවෙිදි පරිසර පද්දතියක්… අපේ හදවත වගේම…

මට මෙි ලිපියට අවශ්‍ය ඦායාරුප ලබා දුන්නේ අපේ කණ්ඩායමෙි අයෙෂ් මදුරංග මල්ලිත් සඳරු හසරංග මල්ලිත් දෙදෙනා.. අපි මෙි ගමන නිමා කලේ හැටන් පාරෙන් නල්ලතන්නියට ඇවිත්. ඉතිං අවසාන වශයෙන් කියන්න ඔින…. දකින්න විදින්න තියන දේ බොහොමයි… මගේ එකම හීනයත් මැරෙන්න කලින් ලංකාවෙි භාගයක් හො ඇවිදින එක පමණයි…. ජිවිතයට අර්ථයක් තිබිය යුතුයි.. එ අර්තවත් ජිවිතයට වටිනාකමක් එන්නේ හොද මිතුරන් එකතුවු විටයි… ඉතිං අවසාන වශයෙන් නැවතත් මගේ ආදරණිය මිත්‍රයන්ට මම ගොඩක් ආදරෙයි කියනවා… එ වගේමයි මෙි දෙසැම්බර් මසේ උදුවප් පොහොයෙන් ආරම්භ වෙන සිරිපා වාරයේ එ මාර්ගයෙන් කරුණාකරන්න කාට කාටත් වාසනාවක් ශක්තියක් ලැබෙිවා.. යන්න විදින්න එ අත්දැකීම.. එ පරිසරයත් සුරකින්න වගබලා ගන්න…

නිසංසලා රණසිංහ 

පරිසර පද්ධති අනුව සමනලයින්ගේ වයාප්තතිය.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට සමනල විශේෂ කිහිපයක් වාර්තා වන අතර ඉන් ලංකාවට ආවේනික වේ වමාවුන් පරිසරය ජය ගැනීම සඳහා වනාවයකුත් අනුවර්තන රීර හැඩ ගැසීම් වලට කාලයයක් තිසේසවසේ භාජනය වී ඇත වමම දිවයිවන් සමනලුන් සෑම පරිසර පද්ධතියකම ජීවත් වන අතර ආවේනික සමනල විශේෂ   න් ව ාවහෝ දුරට වතත් කලාපවේ සහ මධයම කදුකරවේ ජීවත් වේ

ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර පද්ධති පිළි ද විමසීවම්දි එය පද්දති කලාප කට ව දා වවන් කල හැක

  • පහත රට වතත් කලාපය
  • වියලි කලාපය
  • උතුරු කලාපය
  • මධයම කදුකරය
  • අතර මැදි කලාපය

වමම කලාප වල වනාවයක් ආකාරවේ පරිසර පද්දති ගනනාවක් දැක ගත හැක එනම්

  • වතත් සදාහරිත නිවර්තන වැසි වනාන්තර
  • කටු පුඳුරු සහ ලඳු කෑලැ
  • විල්ලලු
  • කලපු සහ වනාවයකුත් වතත් බිම්

මෙම එක් එක් පරිසර පද්ධති වල ඇති ගුණාංග මුල්ල කරවගන ශ්‍රී ලංකාවේ සමනලුන්වග වයාප්තතිය පහත අයුරින් පෙන්විය හැක

 පහත රට ගතත් කලාපය

ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික ව ාවහෝමයක් සමනල විශේෂ මෙම කලාපවයන් හමුවේ. වමාවුන්ව වසර මුළුල්ලවල්ලම දැක ගත හැකි වන අතර මැයි සිට ජූලි දක්වා ලැව න අධික වර් ාව වහේතුවවන් මදක් අඩු සමනල ගහනයක් පෙන්වූවත්, වමම කාල වලදී දුලභ සහ වනාන්තර වල පමණක් හමුවන විශේෂ වල ගහනවේ වැඩිවීමක් වපන්වයි.

පහත රට වතත් කාපවේ දක්නට ලැබෙන සමනල විශේෂ –

වර්ශා වනාන්තර

Sri Lanka Birdwing, Sri Lanka Rose, Sri Lanka Tree-nymph, Sri Lanka Blue Oak Leaf, Sri Lanka Forester, Brown Onyx, Banded Red Eye, Malabar Flash

  • සිංහරාජ රක්ෂිත වනාන්තරය
  • කන්වනලිය රක්ෂිත වනය
  • අත්වැල්ලවතාට (වමාරපිටිය-රූණකන්ද රක්ෂිත)
  • වදාඹගසේකන්ද (ව ෝධිනාගල)
  • මාකන්දාව රක්ෂිත වනය

වියලි කලාපය

වමම කලාපවේ වඩාත් දැකගත හැක්වක් ඉර එළියට වඩාත් ප්‍රිය කරන සමනල විශේෂයි. තවද, ලංකාවට ආවේනික සමනලුන්වගන් සුළු පිරිසක් වමම කලාපවේ දැක ගත හැකි වේ. වමම කාපවේ ඇති විව ේෂ ලක්ෂණයක් වනුවේ වසර පුරා දැක ගත හැකි සමනල ගහනවේ වවනසේකම්ය. ඊසාන දිග වමෝසම් වර් ාවත් සමඟ  ාක වල දළු දැමීම ආරම්භ කරයි. එවිට වමම කලාපවේ සිටින සමනලුන් බිත්තර දැමීම ආරම්භ කරයි. පසුව වමාවුන් ඉක්මනින් වර්ධනය වී වප රවාරි මාසවේදි සංක්‍රමණය කිරීම අරභයි.

ඉන් පසුව වමාවුන්වේ ගහනවේ අඩුවක් දක්නට ලැව න අතර, අවේල්ල මාසවේ සංවහන වර් ා වහේතුවවන් නැවතත් සමනල ගහනවේ වර්ධනයක් වපන්වා අවගෝසේතු සිට සැප්තතැම් ර් දක්වා වමාවුන්වේ වර්ධනය ඊතා අඩු මට්ටමක් ගනී.

වියලි කලාපවේ දැකගත හැකි සමනල විශේෂ –

White Orange Tip, Blue Pansy, Pioneer, Grizzled Skipper, Black Rajah, Bush Hopper, Common Bushbrown

වියලි කලාපීය පරිසර පද්ධති

  • සීගිරිය
  • දිඹුළාගල
  • ආනවිලුන්දාව

අතර මැදි කලාපය

වමම පරිසර කලාපවේ වතත් හා වියලි වද් ගුණ තත්ව වදකම දැක ගත හැකි වේ. වමය වහේතුවවන් අවනකුත් කලාප වලට සීමා වු සමනල විව ේෂ හැර ව ාවහෝමයක් සමනල විව ේස වමම කලාපවේ දැක ගත හැකි වේ. වමම කලාපවේ සමනල ගහනය වර්ධනය ජුනි වහෝ ජූලි මාස වලට වපර වහෝ ඔක්වතෝ ර් මාසයට පසුව දැක ගත හැක.

අතර මැදි කලාපවේ හමුවන සමනල විශේෂ –

Sri Lanka Tiger, Sri Lanka Treebrown, Common Dart, Common Gull, Rare Ace, Dark Blue Tiger, Dark Wanderer

අතර මැදි කලාපවේ පරිසර පද්ධති

  • නකල්ලසේ රක්ිතය
  • හල්ලදුමුල්ලල සිට වැල්ලලවාය
  • නිල්ලගල

උතුරු කලාපය

වමම කලාපවේ වියලි කලාපවේ සිටින සමනල විශේෂ ම දැකගත හැකි වේ. වමහිද වියලි කලාපය වමන්ම එම වකවානු තුලම සමනලුන් බිත්තර දැමීම සිදු කරයි. එය වප රවාරි මාසවේ ආරම්භ වන අතර ඉක්මනින් අවසාන වේ.

උතුරු කලාපවේ හමුවන සමනල විශේෂ –

Joker, Angled Caster, Common Caster, Crimson Tip, Plain Orange Tip, Yellow Pansy

උතුරු කලාපීය පරිසර පද්ධති

  • අරිප්තපු
  • ඉරණමඩු

සැකසුම – හිරුණි දැරණියගල ඡායාරූප අන්තර්ජාලය ඇසුවරනි

රේන්ද-ත‍ටුවා

Lacewing

(Cethosia nietneri)

රේන්ද-ත‍ටුවා

දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ හමුවන සමනල් විශේෂ අතුරින් Nymphalidae කුලයේ හමුවන අලංකාර වර්ණ රටාවකට හිමිකම් කියන සමනල විශේෂයක් ලෙස මෙම විශේෂය හදුන්වා දිය හැක. Lacewing නොහොත් රේන්ද-ත‍ටුවා වනාන්තර ප්‍රදේශ වලට බෙහෙවින් ප්‍රිය කරන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත්, වියලි කලාපයේ හා අන්තර්මැදි කලාපයේ හමුවන අලංකාරවත් සමනල විශේෂයකි.   

මොවුන් හදුනා ගැනිමේදි ඔවුන්ගේ වර්ණයන් වි‌ශේෂයෙන්ම භාවිතා කරන අතර තැඹිලි කලු හා සුදු පැහැය මොවුන්ගේ පියාපන් පුරාම දැක ගත හැකි වේ. ගැහැණු හා පිරිමි පාරිශව දෙකේම වර්ණයන් හා වර්ණ රටාවන් සියල්ලම එක සමාන වන අතර පියාපත් වල ඇති වර්ණ පරාසයන්ගෙන් ඔවුන් වෙන් තර ගත හැක. සෙමෙන් මෙන්ම නිදහසේ පියාසර කරන  මොවුන් සාමාන්‍යයෙන් වනාන්තර ඇසුරේ සැරිසරන අතර වැඩි වශයෙන් ඉහල ස්ථර වල රැදීමට ප්‍රිය කරත් ඇස ගැටෙන වාර ගනන බොහොම දුලභ වේ. සිමින් පියාසර කලත් විලෝපිකයින්ගේ ප්‍රහාර වලට ලක් නොවී සිටීමට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ මොවුන්ගේ පියාපත් මත ඇති වර්ණයන්ය. 

මොවුන් මල් පැනි හා ශාක කදන් මතින් වෑහෙන යුශ උරා බොමින් පෝෂණයවේ. ගැහැණු සතුන් හොඩල ශාකයේ බිත්තර දමන අතර එයින් පැමිණෙන දැලඹුවන් එහි පත්‍ර අහාරයට ගෙන වැඩේ. 

නාගයා

නාගයා/ නයා

spectacled cobra / Indian cobra

Naja naja (Linnaeus, 1758)

හඳුනා ගැනීම

මොවුන්ගේ දේහය දිගු, පෘෂ්ඨිමත්, සිලින්ඩරාකාර ශරීරයක් වන අතර කැපී පෙනෙන ගෙලක් සහිත මධ්‍යම

ප්‍රමාණයේ පැතලි හිසක් සහ ගෙල ප්‍රදේශයේ ඇති පෙනය විශේෂ ලක්ෂණයකි. පෙනය හකුලාගෙන සිටින

විට ගෙල ප්‍රදේශය වඩාත් පැතලිව සහ පළල්ව දිස්වේ. මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ඇස් සහ තරමක් විශාල විවෘත

නාස් විවර දක්නට ලැබේ.

වර්ණය සහ පෙනයේ සලකුණු බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය හැක. බොහෝවිට ශරීරය කළු හෝ තද දුඹුරු

පැහැති වන අතර ඉතා සිහින්, සුදු පැහැති හරස් ඉරි තනිව හෝ යුගල වශයෙන් පිහිටයි. පෙනයේ ඇතුල් පැත්තේ

(උදරීයව ) සුදු පළල් දාරයකින් වටවූ කළු පුල්ලි දෙකක්ද, පිටුපස (පෘෂ්ඨීයව ) කළු දාරයකින් වට වූ සුදු පැහැති

'ප' සලකුණක්ද ඇත. මෙම පෘෂ්ඨීය සළකුණ ත්‍රිකෝණයක හැඩයට පැවති නිදර්ශකයක් පේරාදෙණිය

ප්‍රදේශයෙන් හමුවි ඇත. නමුත් ඉතා කලාතුරකින් ඇතැම් සතුන්ගේ මෙම සලකුණ පැහැදිලිව නොපිහිටන අතර

ගැහැණු හෝ පිරිමි සතුන්ගේ මෙහි විවිධත්වයක් නොපෙන්වයි. පෙනය කරගෙන සිටින විට. එහි සම සුදු

පැහැයට දිස්වන අතර, කොරල එකිනෙකින් වෙන්වී. වෙන වෙනම දිස්වේ. උගුර ප්‍රදේශයේ තද පැහැති හරස්

පටි දක්නට ලැබේ. ඇලි (albino) නයින්ද හමුවේ. දිග උපතේදී මි.මි. 200 – 300, වැඩුණු සතුන් මි.මි. 1000-

1500ක් පමණ වේ.

මොවුන්ගේ හැසිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් දිවාචර නමුත් රාත්‍රි කාලයේදීද සැරිසරනු දැකිය හැක. රාත්‍රියේදී

වඩාත් ක්‍රියාශීලී බව ඇතැමුන් දක්වා ඇත. භෞමිය වුවද, තරමක් දුරට ගස් නැගීමට සහ පිහිනීමට හැක. ජලය

ආශ්‍රිත ස්ථාන වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි. වියළි කාළයක් හුඹස් සහ ගුල් තුළද, වැසි සමයන්හි වැඩි

කාලයක් කුඩා ගස් පඳුරු මතද ගතකරයි. ඉතා ක්‍රියාශීලි සර්පයෙකු වන අතර කලබල වූ විට බොහොමයක්

අවස්ථාවන්හිදී පලායෑමට තැත් කරයි. එසේ නොහැකි වූ විට පෙනය කර, පිඹින ශබ්දයක් පිට කරමින් අනතුරු

අඟවයි. ඉන්පසුව දෂ්ඨ කිරීමට පෙළඹේ. පෙනය කිරීමෙදී සිරුරෙන් 1/3ක පමණ කොටසක් ඉහළට එසවිය හැකි

අතර එම උසට සමාන විශ්කම්භයක් ඇති වෘත්තයක් ඇතුළත ඇති වස්තුවකට දෂ්ක කළ හැක. පැටවුන් සහ

නොවැඩුනු සතුන් වඩාත් ක්‍රියාශීලිය. ප්‍රචණ්ඩය. ප්‍රජනන සමයේදී ආලිංගන රංගත සිදු කරයි. වරකට බිජු

5 – 45ක් පමණ දමා ගැහැණු සතා මාස දෙකක් පමණ වන තෙක් ඒවා ආරක්ෂා කිරීම සිදු කරයි. ගැහැණු සතුන්

කිහිප දෙනෙකු එකම ස්ථානයක බිජුලෑමද (communal nesting) වාර්තා වේ .

මොවුන් ආහාර වශයෙන් මියන්, ගෙම්බන්, කටුස්සන්, වෙනත් සර්පයින් සහ බිත්තර මෙන්ම කුරුල්ලන්. ඇතැම් විට

ස්වජාති භක්ෂනය පෙන්වයි. තිත් පොළොඟුන් ගිල දැමු අවස්ථා කිහිපයක්ම වාර්තා වේ.

උග්‍ර විෂ සහිත සර්ප විශේෂයක් වන මොවුන හට ප්‍රොටෙරො‍ෙග්ලයිපස් (Proteroglyphous) වර්ගයේ විෂ

දළ පිහිටයි. විෂ ප්‍රධාන වශයෙන් ස්නායු පද්ධතිය (විශේෂයෙන් ස්වසන ක්‍රියාවලිය) සහ රුධිර පද්ධතිය

අඩපණ කිරීමට බලපායි.

ස්ථානීය රෝග ලක්ෂණ – දෂ්ඨ කරනු ලැබූ ස්ථානයේ අධික වේදනාව, දෘෂ්ඨිනය සිදුවූ ගාත්‍රය හෝ අවයවය

ඉදිමීම, දෂ්ඨ කළ ස්ථානයේ සිට පිටතට පටක මිය ගොස් කුණුවීම (Necrosis). ශාරීරික රෝග ලක්ෂණ –

ඇසිපිය කඩා වැටීම (ptosis) ආශ්වාස හා ප්‍රශ්වාස කිරීමට අපහසුව වමනයට ඒම සිහි නැතිවීම හා කම්පනය.

නිසි ප්‍රතිකාර ලබා නොදුනහොත් රෝගියා මරණයට පත්විය හැක. මොවුන් ඉතා ඉහළ කඳුකරයේ හැර

දිවයිනේ වෙනත් සියළු ප්‍රදේශවල පරිසර පද්ධති රැසක සුල බව හමුවේ. මිනිස් ජනාවාස, කුඹුරු සහ වෙනත්

වගාබිම් ආශ්‍රිතවද සුලබය.

සටහන සහ ඡායාරූප – චමල් ලක්ෂාන්